26.03.2009

Dagdagelijks naakt.

dromerig losknopen

Wohltemperiertes

Mijn ogen zijn mooier dan de jouwe’ –
onder dromerig losknopen van haar
argeloos opgehoeste fonkelende beuzeling!
Ongedwongener dan op je trouwdag klink
je, dagdagelijks naakt nog steeds als
onder ede staand, in de verwelking
die je toekomt zo terloops natuurlijk als je kleding
die van schouders glijdt een voor de lang te gane
liefde verlossend woord zeggend: verstrooide aanhef,
voor die niet onwelwillend toehoort, tot een ter ere van
niemand in het bijzonder, verlegen voor zich
uit geneuried aanzoekje

Michel Bartosik

Uit
Geschreven familie
Poëziecentrum
Gent, 2003

 

21:45 | Commentaren (0) | Tags: poolse poezie

13.02.2009

Onze meisjes, gewapend.

Preliminair

*

Hij was schaapherder in de Negevwoestijn.
Hij hoedde zijn dieren voor het mes van de slachter. Dat wist men
in onze kibboetsen. Waar rondo’s werden gedanst
en paeans gezongen. Waar veel werd gelachen en gepraat.
Onze meisjes, gewapend, joegen op hem met hun lach
vlammend als brandnetel. Ten slotte ging hij naar de stad
en daar beraamt hij zijn dood, na het verraad aan de schapen.


Aleksander Wat

Uit:
Heb medelijden tijd. Poolse poëzie van de twintigste eeuw.
Vertaling Karol Lesman.
Uitgeverij Plantage, Leiden, 2003.

21:45 | Commentaren (0) | Tags: poolse poezie

17.07.2008

Geen blijf weten.

Sommigen houden van poëzie

Sommigen houden van poëzie

Sommigen –
ofwel niet allen.
Zelfs niet de meerderheid van allen, maar de minderheid.
De school waar het moet en de dichters zelf
niet meegerekend,
zullen dit er ongeveer twee op de duizend zijn.

Houden van –
maar van kippensoep met vermicelli kun je ook houden,
en van complimenten en de kleur blauw,
van een oud sjaaltje,
van je verzetten,
van de hond aaien.

Poëzie –
alleen, wat is poëzie eigenlijk.
Op deze vraag is al
menig weifelend antwoord gegeven.
Maar ik weet het niet en daaraan houd ik me vast
als aan een reddende leuning.


Wislawa Szymborska

vertaling: Gerard Rasch


Uit
Einde en begin. Gedichten 1957-1997
Meulenhoff
Amsterdam, 1999

21:45 | Commentaren (0) | Tags: poolse poezie

08.06.2008

Stil zonder broekje na het noodweer.

Dziewczyny...

Verleden

1
Het bos aan het water, en reusachtige stilte.
De gekuifde fuut in een inham van het meer,
talingen op het midden van het heldere diep.
En hij die hier een huis liet bouwen,
denkend aan het rooien van de eiken wildernis,
de stammen die over de Niemen zouden vlotten,
aan de dukaten, ‘s avonds bij kaarslicht geteld.

2
De essen van het park zijn stil na het noodweer.
Een meisje rent over het paadje naar de steiger,
trekt de jurk over haar hoofd, gooit haar op het bankje
(ze draagt geen broekje, al scheldt die Française nog zo),
en er is genot van de beroering van het zachte water,
wanneer ze, zelf geleerd, op z’n hondjes zwemt,
naar het lichte midden, waar geen bomenschaduw is.

3
Een gezelschap neemt plaats in het bootje,
heren en dames in badkostuums. Zo zal
het jongetje dat een korte levenslijn heeft
op zijn hand hen onthouden. ’s Avonds leert hij
de tango. Mevrouw Irena leidt hem met het lachje
van een rijpe vrouw die een jonge man inwijdt.
Achter de deur naar de veranda huilen de uilen.

Czesław Miłosz


vertaling Gerard Rasch

Uit
Memento
Pegasus
Amsterdam, 2005.

21:45 | Commentaren (0) | Tags: poolse poezie

03.06.2008

Muziek van leven en sterven.

Meer dan muziek

Muziek in de auto

De muziek die ik hoorde met jou,
thuis of in de auto
of zelfs tijdens een wandeling
klonk niet altijd zo zuiver
als de pianostemmers het zouden willen –
soms mengden zich er stemmen in
vol afgrijzen, vol pijn,
en dan werd die muziek
meer dan muziek,
werd ze ons leven
en sterven.

Adam Zagajewski

Uit
Memento. Nagelaten vertalingen van Gerard Rasch
Pegasus
Amsterdam, 2005

23:12 | Commentaren (0) | Tags: poolse poezie

11.04.2008

"Eindig in zijn soort".

Verhandeling over de verbetering des verstands

Nadat de ervaring mij geleerd had, dat al wat zoo in het gewone leven voorkomt ijdel en nietig is, en ik inzag dat alles waarvoor en wat ik vreesde niets goeds noch kwaads bevatte, tenzij alleen voor zoover mijn gemoed er door bewogen werd, besloot ik eindelijk te onderzoeken of er ook iets bestond dat een waarachtig goed was, dat men deelachtig zou kunnen worden en waardoor alleen, met verwerping van al het overige, de ziel kon worden vervuld; kortom, of er iets bestond waardoor ik, wanneer ik het gevonden en bereikt had, een gestadige en hoogste blijheid eeuwiglijk zou genieten.

(…)

Seksowne nastolatki
 

Want de dingen die zich het meest doen gelden in het leven, en door de menschen, gelijk men uit hun daden kan opmaken, voor het hoogste goed worden gehouden, kunnen tot drie worden terug gebracht, te weten: rijkdom, eer en zingenot.

(…)

dziewczyny
 

Talrijk toch zijn de voorbeelden van hen die vervolging tot den dood toe moesten ondervinden terwille van hun rijkdommen, en eveneens van hen die, om schatten te verwerven, zich aan zoovele gevaren blootstelden dat zij tenslotte hun dwaasheid met het leven boetten. Niet minder talrijk zijn de voorbeelden van hen die de diepste ellende moesten verduren om hun roem te verkrijgen of te handhaven. Talloos ten slotte zijn de voorbeelden diergenen die door al te groote genotzucht hun eigen dood hebben verhaast.

(…)

gor¹ce
 

Hier wil ik slechts nog in het kort zeggen wat ik onder een waarachtig goed versta en tevens wat het hoogste goed is. Om dit juist te kunnen begrijpen moet men in het oog houden dat de begrippen goed en kwaad niet anders dan in betrekkelijken zin kunnen worden gebezigd, zoodat één en dezelfde zaak uit verschillende gezichtspunten beschouwd goed of kwaad kan zijn; hetzelfde geldt voor de begrippen volmaakt of onvolmaakt. Immers niets kan op zichzelf, in zijn eigen aard beschouwd, volmaakt of onvolmaakt genoemd worden…

(…)

sliczna buzia
 

Met andere woorden: tot mijn eigen geluk behoort het mij moeite te geven dat zooveel mogelijk anderen tot hetzelfde inzicht komen als ikzelf, dat hun verstand en begeerte geheel en al met mìjn verstand en begeerte overeenstemmen.

(…)

gorace dziewczyny
 

Maar vóór alles is het noodig een middel te bedenken om het verstand te verbeteren en het, voorzoover dit aanvankelijk gaat, te zuiveren, opdat het de dingen zonder dwaling en zoo goed mogelijk begrijpe.

(…)

dziewczyny dnia

I.    Spreek naar het bevattingsvermogen der menigte en doe verder al wat de bereiking van ons doel niet blijkbaar in den weg staat. Want het levert een niet gering voordeel op wanneer wij ons zooveel mogelijk bij haar bevattingsvermogen aanpassen. Waarbij nog komt dat men zich daardoor een welwillend gehoor voor de waarheid verschaft.
II.   Maak van genietingen slechts gebruik voorzoover zij voor het behoud der gezondheid volstaan.
III.  Tracht eindelijk slechts zooveel geld of andere zaken te verwerven als volstaan om het leven en de gezondheid te onderhouden en 's lands zeden, voorzoover zij niet in strijd zijn met ons doel, te gehoorzamen.

Benedictus de Spinoza

 

Vertaling Nico van Suchtelen [October 1915]

Uit
"Tractatus de Intellectus Emendatione"
Amsterdam, ±1660.

22:30 | Commentaren (0) | Tags: poolse poezie

25.03.2007

 Esc maar dan met mens zijn.

op%20de%20vlucht

Vlucht

 

Zeker, de dingen.

We houden van mooie en nuttige dingen,

want wij kunnen ons erin verstoppen

verdwijnen oplossen.

De dingen

waarin ons bang gemaakte menszijn vlucht

op zoek naar een naam en naar bestendigheid.

 

 

Julia Hartwig

 

Vertaling: Gerard Rasch

 

Uit

Memento. Nagelaten vertalingen van Gerard Rasch

Pegasus

Amsterdam, 2005

23.03.2007

 Er is geen antwoord - Nie ma odpowiedzi.

Julia Hartwig Lemaiter-web

Dus

 

Dus dit moest gebeuren

voor de tijd gelijk werd aan zichzelf

voor in de diepste vertwijfeling

het bestaan zich in de nederlaag openbaarde

als een steen steeds door een golf bedekt

als de plaats van een afgehakte hand

die met fantoompijn laat merken

dat hij bestond

 

 

Julia Hartwig

 

Vertaling: Gerard Rasch

 

Uit

Memento. Nagelaten vertalingen van Gerard Rasch

Pegasus

Amsterdam, 2005

22:45 | Commentaren (0) | Tags: poolse poezie

19.03.2007

Ontmoeting op de helling

boom bij eys

De boom die ik op de helling ontmoette

 

De winterse contour van de boom verliest langzaam

zijn scherpte

de steeds overdadiger knoppen en loten

bezetten in een bliksemsnelle mars zijn dikke takken

vernietigen zijn rust

als familie die opeens in het huis van een eenzame verschijnt

Duizenden bladeren als onuitstaanbare kinderen

stellen hem met hun geruis nooit eindigende vragen

en halen hem weg van de wolken die hem na stonden

maar de boom schikt zich nederig

wordt een prachtige voedermachine

het water stroomt naar binnen

en stuwt naar de top waar het de fontein van de kroon wordt

Nu zingen in hem de bron en het vuur van de beweging

die op weg naar de zon is

als dat meedogenloze groen dat nergens rekening mee houdt

want zijn vorm sluimerde in de boom als die van het kind

in de moeder

Maar er komt een ogenblik dat de boom weer vrij zal zijn

de wind aan hem rukt en schrijnende regens

hem schoonspoelen

hij een kluizenaar wordt

hij zichzelf wordt

 

 

Julia Hartwig

 

Vertaling: Gerard Rasch

 

Uit

Memento. Nagelaten vertalingen van Gerard Rasch

Pegasus

Amsterdam, 2005

12.03.2007

My greed has made a slave of you

Vanzelfsprekend

 

Vanzelfsprekend zei ik niet wat ik werkelijk denk,

omdat de stervelingen respect verdienen

en je de geheimen van ons aller lichamelijke misère

nooit mag onthullen, in woord noch geschrift.

Wie wankelt, zwak, onzeker is, heeft werk te doen:

hij moet twee centimeter boven zijn hoofd uitstijgen

om te kunnen zeggen tegen iemand die wanhoopt:

‘Ik heb net zo om mezelf getreurd.’

 

Czesław Miłosz

 

Vertaling: Gerard Rasch

 

Uit

Memento. Nagelaten vertalingen van Gerard Rasch

Pegasus

Amsterdam, 2005

19:00 | Commentaren (1) | Tags: poolse poezie

15.12.2006

Vers van zelfdunk.

szymborska lof van de geringe eigendunk

Lof van de geringe eigendunk

 

De buizerd heeft zichzelf niets te verwijten.

Scrupules zijn vreemd aan de zwarte panter.

Pirana's twijfelen niet aan de billijkheid van hun daden.

De ratelslang applaudiseert voor zichzelf zonder voorbehoud.

 

Bij jakhalzen vind je geen zelfkritiek.

Sprinkhaan, alligator, trichine en horzel

leven er op los en zijn zo best tevreden.

 

Honderd kilogram weegt het hart van een walvis,

maar in een ander opzicht is het vederlicht.

 

Er is niets, dat dierlijker is,

dan een zuiver geweten,

op de derde planeet van de zon.

 

Wislawa Szymborska

 

Uit

Uitzicht met zandkorrel

vertaling Gerard Rasch

Rainbow Essentials Meulenhoff

Amsterdam, 1997

 

25.11.2006

Misschien wordt het morgen beter.

Poolse nacht- kerkhof03

Midden in vele bezigheden

 

Midden in vele bezigheden

die geen uitstel dulden

ben ik vergeten

dat een mens ook moet

sterven

 

lichtzinnig

verzuimde ik die plicht

of vervulde hem

oppervlakkig

 

vanaf morgen

wordt alles anders

 

begin ik met zorgvuldig sterven

verstandig optimistisch

zonder tijdverlies

 

Tadeusz Różewicz

 

vertaling Karol Lesman

 

Wśród wielu zajęć

 

Uit

Heb medelijden, tijd.

Plantage,

Leiden, 2003.

19.11.2006

Piosenka o końcu świata - Warschau, 1944

Piosenka

Een liedje over het einde van de wereld

 

Op de dag van het einde van de wereld

Cirkelt een bij boven de waterkers,

Repareert een visser zijn blinkend net.

Vrolijke dolfijen springen op in de zee,

jonge mussen ravotten in de dakgoot

En de slang heeft een gouden vel zoals het hoort.

 

Op de dag van het einde van de wereld

Lopen vrouwen onder parasols door het koren,

Een dronkeman doezelt aan de grasrand,

Op straat prijzen groentemannen hun waar aan

En een bootje met geel zeil nadert het eiland,

De klank van de viool hangt nog in de lucht

En ontsluit de sterrennacht.

 

En wie rekende op weerlicht en donder

Wordt teleurgesteld.

En wie wachtte op tekens en trompetten van aartsengelen,

Gelooft niet dat het nu gebeurd.

Zolang de zon en de maan daarboven staan,

Zolang de hommel de roos bezoekt,

Zolang er roze baby’s worden geboren,

Gelooft niemand dat het nu gebeurt.

 

Alleen een grijze oude man die profeet had kunnen zijn,

Maar geen profeet is omdat hij ander werk heeft,

Zegt terwijl hij de tomaten opbindt:

Een ander einde van de wereld komt er niet,

Een ander einde van de wereld komt er niet.

 

Warschau, 1944

 

Czesław Miłosz

 

vertaling Karol Lesman

 

Uit

Heb medelijden, tijd.

Plantage,

Leiden, 2003.

00:41 | Commentaren (0) | Tags: poolse poezie

18.10.2006

Vlammend als brandnetel

dontiki

*

 

Hij was schaapherder in de Negevwoestijn.

Hij hoedde zijn dieren voor het mes van de slachter. Dat wist men

in onze kibboetsen. Waar rondo’s werden gedanst

en paeans gezongen. Waar veel werd gelachen en gepraat.

Onze meisjes, gewapend, joegen op hem met hun lach

vlammend als brandnetel. Ten slotte ging hij naar de stad

en daar beraamt hij zijn dood, na het verraad aan de schapen.

 

 Aleksander Wat

 

Uit:

Heb medelijden tijd. Poolse poëzie van de twintigste eeuw.

Vertaling Karol Lesman.

Uitgeverij Plantage, Leiden, 2003.

 

10.01.2006

Gluren naar de straat

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Een mening inzake pornografie

 

 

Er bestaat geen zedeloosheid erger dan het denken.

welig als windbloemig onkruid woekert die vrijpostigheid

in het perkje dat voor madeliefjes was bestemd.

 

Voor lieden die graag denken is niets heilig.

Brutaal de dingen noemen bij hun naam,

bandeloze analyses, liederlijke syntheses,

wild en joelend jagen op de naakte feiten,

wellustig onderwerpen aftasten die gevoelig liggen,

kuitschietende ideeën – op niets zijn ze zo dol.

 

Op een heldere dag of gedekt door de nacht

verenigen ze zich in paren, driehoeken, cirkels.

Geslacht en leeftijd van de partners zijn hier willekeurig.

Hun ogen schitteren, hun wagen branden.

Vriend doet vriend ontsporen.

Ontaarde dochters verderven hun vader.

Een broeder zet zijn jongste zuster aan tot ontucht.

 

Zij zijn belust op andere vruchten

van de verboden boom der kennis

dan de roze billen uit de boulevardbladen,

al die in wezen zo simpele pornografie.

In die boeken die hen vermaken staan geen plaatjes.

De enige afwisseling wordt gevormd door bepaalde zinnen

die met een nagel of een kleurpotlood zijn aangestreept.

Huiveringwekkend, in hoeveel variaties

met wel een tomeloze eenvoud

het de geest gelukt om de geest te bevruchten!

Zulke variaties kent zelfs de Kamasutra niet.

 

Tijdens zo’n rendez-vous wordt de koffie nauwelijks

 opgeschonken.

De mensen zitten op hun stoel, bewegen met hun lippen.

Elk slaat zijn eigen benen over elkaar,

zodanig dat de ene voet de vloer beroert en

de andere vrijelijk in de lucht blijft bungelen.

Slechts af en toe staat er iemand op,

nadert het raam

en begluurt door een spleet in de vitrages

de straat.

 

Wislawa Szymborska

 

Uit het Pools vertaald door Gerard Rasch

 

Uit:

Einde en begin

J.M. Meulenhoff bv, Amsterdam 1999